“Will be going to hangi tense?”: İngilizce’nin Geleceğini Anlatan Derinlemesine Bir Keşif
Akşamüstü sahilde yürürken aklıma takılmıştı: “Will be going to hangi tense?” İngilizce öğrenmeye çalışırken hepimizin kafasını kurcalayan bu soru, sadece bir dilbilgisi sorusu olmaktan öte, gelecek hakkında nasıl düşündüğümüzü de yansıtıyor. Geleceğe dair planlarımız, belirsizliklerimiz, hızlı kararlarımız, hatta hayallerimiz bile dilde bir forma dönüşüyor. Bu yazıda genç bir insanın iç sesiyle başlayıp dil tarihine, güncel akademik tartışmalara ve eleştirel sorgulamaya uzanan zengin bir anlatımla İngilizce’deki “future forms” konusunu —özellikle “will be going to” gibi ifadelerin hangi tense’leri oluşturduğunu— ele alacağız.
Giriş: Bir Öğrencinin Günlüğünden Bir An
Sabah uyandığımda, İngilizce ders kitabımın kenarına karaladığım notlara baktım: gelecekle ilgili planlar, varoluşsal sorular ve, elbette, “Will be going to hangi tense?” sorusu. Bu basit görünen soru, aslında dil tarihinin ve insanların gelecek beklentilerinin kesişim noktasında duruyor. İngilizce’de geleceğe atıfta bulunmak için çeşitli yapılar kullanılır; “will”, “be going to”, hatta şimdiki zaman yapıları bile bu konuda rol oynar. İngilizce’de kelimenin tam anlamıyla bir “gelecek tense’i” yoktur; bunun yerine farklı yapılar vardır ve bu yapılar bağlama göre farklı anlam tonları taşır. ([Vikipedi][1])
Tarihsel Kökler: İngilizce’de Geleceğe İfade Biçimleri
İngilizce’de dilsel olarak belirgin bir gelecek zaman eki yoktur. Diğer dillerde olduğu gibi fiil çekimleri aracılığıyla doğrudan gelecek zaman oluşturulmaz; bunun yerine yardımcı fiiller ve yapılar kullanılır. Örneğin “will” ve “be going to” yapıları, ‘gelecekte olacak bir şey’i anlatmak için tercih edilen iki temel kalıptır. ([Vikipedi][1])
“Be going to” yapısının kökeni 15. yüzyıla kadar iz sürülebilir; bu yapı, fiziksel hareket imasını taşıyan go fiilinin daha sonra zaman içinde sonraki eylemleri ifade etmek için genişlemesinden ortaya çıkmıştır. Bir zamanlar fiziksel olarak “gideceğim” anlamına gelen yapı, zamanla yakın gelecekte planlanmış veya beklenen olayları işaret etmek için kullanılmaya başlanmıştır. ([Vikipedi][2])
İngilizce’nin tarihsel gelişimi, gelecekten bahsetmenin tek bir yolu olmadığını gösterir. “Will” daha soyut bir gelecek öngörüsü ya da kararını temsil ederken, “be going to” genellikle planlanmış veya kanıta dayalı olayları anlatır. ([Perfect English Grammar][3])
“Will be going to” Kalıbı ve Tense Nedir?
Will & Be Going To: Temel Farklar
Öncelikle belirtmek gerekir ki “will be going to” tek başına standart bir tense ifadesi değildir. İngilizce’deki gelecek zaman ifadeleri arasındaki ayrım, farklı yapılar ve bağlamlara göre anlaşılır:
– Will + fiil yapısı, geleceğe dair genel tahminler, spontane kararlar ve anlık kararlar için kullanılır. ([LearnEnglish – British Council][4])
– Be going to + fiilin temel hali, daha önceden yapılmış planları, niyetleri veya mevcut duruma dayalı güçlü tahminleri ifade eder. ([britishcouncil.in][5])
Yani “will be going to” yerine tek başına “will” ya da “be going to” yapıları ele alınır; bu yapılar geleceği anlatan iki ayrı “future form” olarak kabul edilir. ([Perfect English Grammar][3])
Neden “Will Be Going To” Tek Başına Kullanılmaz?
Dilbilgisel olarak “will” ve “going to” ayrı geleceğe atıfta bulunan yapı taşlarıdır. Birleşik bir “will be going to” kalıbı dilbilgisinde genellikle arka üçleme (“future continuous” veya başka bağlamlarda) olarak ortaya çıkmaz. Bunun yerine bağlama göre “will”, “be going to”, veya başka bir gelecek ifadesi seçilir. Örneğin:
I will go to the concert – gelecekteki bir tahmin veya karar. ([Perfect English Grammar][3])
I am going to go to the concert – planlanmış bir etkinlik. ([britishcouncil.in][5])
Bu yüzden “will be going to” sorusu aslında iki farklı future formunun birlikte nasıl kullanıldığını sorgular hale gelir.
Güncel Akademik Tartışmalar ve Kullanım Farklılıkları
Planlanmış Gelecek vs Anlık Karar
“Will” ve “be going to” arasındaki fark, dil öğrenenler için klasik bir tartışma konusudur. Modern kaynaklara göre:
– “Be going to”, gelecekte yapılacak planlar veya mevcut durumdan çıkarım yapılabilen olaylar için daha uygundur. ([britishcouncil.in][5])
– “Will” ise anlık kararlar, tahminler ve daha genel gelecek projeksiyonları için tercih edilir. ([Perfect English Grammar][3])
Bu ayrım, sosyal bilimlerdeki niyet ve planlama kavramlarına da metaforik olarak bağlanabilir. Nasıl ki bir hedef belirlediğimizde planlar yapar ve adımlar atarız, İngilizce’de de gelecek için konuşurken bu ayrım bize niyet ve önceden tasarlama arasındaki farkı gösterir.
Disiplinlerarası Bakış: Dil, Zihin ve Zaman Algısı
Dilbilgisi, sadece kurallardan ibaret değildir; insan zihninin zamanı nasıl kodladığını, geçmişi nasıl referans aldığını ve geleceğe nasıl yönelik tasarruflar yaptığını da açığa çıkarır. Örneğin, “be going to” yapısı, zihinsel olarak geleceğe önceden karar verilmiş bir adımı işaret ederken, “will” daha spontane ve tahmine dayalı bir gelecek algısı barındırır.
Psikolinguistik araştırmalar, geleceğe dair planlanmış davranışların, spontan karardan farklı alanlarda işlediğini ortaya koyar. Bu bakış açısı, dilin bilişsel temsili ile insan davranışları arasında bir köprü kurar: planlanmış gelecek ve tahmin edilen gelecek arasındaki fark, dilsel ifadeye nasıl yansır?
Örneklerle Gelecek Formlarını Öğrenmek
Be Going To ile Gelecek Planı:
I am going to travel to London next summer. (Gelecek yaz Londra’ya gitmeyi planlıyorum.) ([britishcouncil.in][5])
We are going to start a new project soon. (Yakında yeni bir projeye başlayacağız.) ([britishcouncil.in][5])
Will ile Anlık Karar / Tahmin:
I’ll have a cup of coffee. (Kahve içeceğim.) ([LearnEnglish – British Council][4])
I think it will rain tomorrow. (Sanırım yarın yağmur yağacak.) ([Perfect English Grammar][3])
Her iki yapı da geleceği anlatır ama bağlamları farklıdır. Bu farkı anlamak, dil becerilerinizi bir adım ileri taşır.
Düşünmeye Yönelten Sorular
– Siz günlük hayatınızda plan yaparken hangi yapıyı daha sık kullanıyorsunuz: “will” mı yoksa “be going to” mı?
– Bir planı ifade ederken dilin sizin düşünce tarzınızı nasıl yansıttığını hiç düşündünüz mü?
– Gelecek hakkındaki tahminleriniz ile planlarınız arasında nasıl bir fark hissediyorsunuz?
Sonuç: “Will be going to hangi tense?” Sorusunun Derinliği
“Will be going to hangi tense?” sorusu, aslında İngilizce’de geleceği nasıl ifade ettiğimizin kapılarını aralar. Bu ifade tek başına dilbilgisel bir gelecek tense’i olmayabilir, fakat “will” ve “be going to” yapıları İngilizce’nin geleceği nasıl kodladığını gösteren iki temel yoldur. Birisi spontane kararları ve genel tahminleri; diğeri planlanmış ve niyet edilmiş gelecekleri anlatır. Bu ayrım, sadece dilbilgisi öğrenmek için değil, düşünce ve planlama biçimlerimizi anlamak için de zengin perspektifler oluşturur.
İngilizce’de geleceğe bakalım derken aslında kendi geleceğe bakışımızı da sorguluyoruz: Siz kendi planlarınızı ve tahminlerinizi nasıl ifade ediyorsunuz? Bu, hem dilsel bir öğrenme hem de kendimizi anlamaya yönelik bir yolculuktur.
[1]: “Future tense”
[2]: “Going-to future”
[3]: “‘WILL’ OR ‘BE GOING TO’? – Perfect English Grammar”
[4]: “Future forms: ‘will’, ‘be going to’ and present continuous”
[5]: “How to use ‘Be going to’ in English”