Değerli Furkanleba okurları, bu makalemizde “Kent ile şehir arasındaki fark nedir” konusunda bilmeniz gereken her şeyi derledik.
İlk kent neresidir? Taşların arasında kaybolan bir hatıranın peşinde
Kayseri’nin sessiz sokaklarında başlayan bir düşünce
Kayseri’de akşamları hava biraz sert olur. Rüzgâr Erciyes’ten inerken yüzüme vurduğunda, bazen sadece yürümek isterim. Düşünmeden, plan yapmadan, sadece yürümek. O gün de öyle bir gündü. Cebimde eski bir defter, sayfaları kıvrılmış, kenarları yıpranmış… İçinde yarım kalmış cümleler.
O deftere yıllardır yazıyorum. Bazen aşklarımı, bazen hayal kırıklıklarımı, bazen de hiç kimseye söyleyemediğim soruları.
O gün tek bir cümle yazdım: “İlk kent neresidir?”
Ve o soru içimde bir şeyleri yerinden oynattı.
İlk kent neresidir? Bir sorunun peşine düşüş
“İlk kent neresidir?” diye sorduğumda aslında sadece tarih öğrenmek istemiyordum. İçimde daha derin bir şey vardı. İnsan neden bir araya gelir? Neden duvarlar örer, sokaklar kurar, kendine bir düzen yaratır?
Kayseri’de büyürken şunu hep hissettim: Şehirler sadece taş ve betondan ibaret değil. İnsanların yarım kalmış hikâyeleri var duvarların içinde. Belki de ilk kent, bir araya gelmiş insanların ilk ortak hayalidir.
O akşam bu düşüncelerle yürürken kendimi bir anda geçmişin içinde buldum. Sanki zaman kırılmıştı.
Bir hatıranın içine düşmek
Defterimdeki sorunun ertesi günü, şehir kütüphanesine gittim. Sessizdi. Rafların arasında yürürken toz kokusu burnuma doldu. Elime eski bir kitap geçti. Sayfaları sararmıştı, köşeleri yumuşamıştı.
Kitapta “İlk kent neresidir?” sorusuna dair farklı görüşler vardı. Çoğu Mezopotamya’yı işaret ediyordu. Uruk’tan, Ur’dan, çamurdan yapılmış duvarlardan bahsediyordu.
Ama beni etkileyen bilgi değil, hayaldi.
Bir anda gözümün önünde çamurdan yapılmış evler canlandı. Dar sokaklarda yürüyen insanlar… Birbirine bağıran çocuklar… Ve ilk kez “biz” olmanın farkına varan bir kalabalık.
O an içimde garip bir heyecan yükseldi. Sanki insanlık tarihine dokunmuş gibiydim.
Ama aynı anda içimde bir boşluk da vardı.
“Ben neden bu kadar yalnız hissediyorum?” diye düşündüm.
İlk kent neresidir? Taşların konuştuğu yer
O gece eve döndüğümde defterime uzun uzun yazdım.
“İlk kent neresidir? Belki de ilk kent, insanların birbirine ilk kez ‘ben buradayım’ dediği yerdir.”
Kayseri’nin gece sessizliği içinde bu düşünce daha da büyüdü. Pencereden dışarı baktım. Sokak lambaları titriyordu. Arabalar uzaklarda kayboluyordu.
Ve ben düşündüm:
Ya ilk kent sadece tarihte bir yer değilse?
Ya her insan kendi içinde bir ilk kent taşıyorsa?
İşte o an içimde bir kırılma oldu. Çünkü çocukluğumdan beri hep bir “ait olma” hissi arıyordum. Belki de o yüzden şehirleri, kalabalıkları, sokakları bu kadar önemsiyordum.
Bir sahne: Eski bir kazı alanı hayali
Bir gün hayalimde kendimi bir kazı alanında buldum. Toprak sıcak, güneş yakıcıydı. Ellerim çamura bulanmıştı.
Yanımda kimse yoktu.
Toprağı kazarken bir taş parçası ortaya çıktı. Üzerinde anlamadığım işaretler vardı. Ama o an içimde bir şey oldu: büyük bir heyecan.
Sanki binlerce yıl önce yaşamış birinin nefesi bana değmişti.
“İlk kent neresidir?” sorusu artık bir bilgi sorusu değildi. Bir temas meselesiydi.
Ama sonra içimi bir hayal kırıklığı kapladı.
Çünkü o insanlara asla ulaşamayacaktım.
Onların sesini duyamayacaktım.
Bu düşünce içimde ağırlaştı.
Kayseri sokaklarına dönüş
Gerçekliğe döndüğümde yine Kayseri’deydim. Aynı sokaklar, aynı yüzler, aynı rutin.
Ama ben değişmiştim.
Artık şehirleri sadece içinde yaşanan yerler olarak görmüyordum. Her şehir bir ilk kent ihtimaliydi benim için.
Bir bankta oturup defterimi açtım.
Şöyle yazdım:
“İlk kent neresidir? Belki de her insanın ilk kez kendini yalnız hissettiği yerin tam karşısıdır.”
O an içimde tuhaf bir umut doğdu. Çünkü yalnızlık bile bir başlangıç olabilirdi.
İçimde büyüyen şehir
Bazen düşünüyorum, eğer insanlık tarihini baştan izleyebilseydim ne görürdüm?
Belki de ilk kent, insanların korkularını paylaşmak için bir araya geldiği yerdi. Belki de bir yangından kaçarken birbirine tutunan ellerdi.
Ve bu düşünce beni hem umutlandırıyor hem de biraz hüzünlendiriyor.
Çünkü bugünün dünyasında bile insanlar hâlâ birbirine ulaşmakta zorlanıyor.
İlk kent neresidir? Sorunun bende bıraktığı iz
Günler geçtikçe bu soru benim için bir alışkanlığa dönüştü. Sabah kalkınca, yürürken, bazen hiçbir şey yapmazken bile aklıma geliyordu.
“İlk kent neresidir?”
Ama artık cevap aramıyordum.
Sadece hissediyordum.
Bir gün yine Erciyes’e bakarken fark ettim: belki de ilk kent, insanın içindeki ilk “ben yalnız değilim” duygusudur.
Bu düşünce beni hem rahatlattı hem de derin bir boşluğa bıraktı.
Çünkü hâlâ yalnız hissediyordum.
Ama artık bunun bir başlangıç olabileceğini de biliyordum.
Bir günün kapanışı
Akşam olduğunda defterimi kapattım. Sayfaların arasında “İlk kent neresidir?” yazısı duruyordu.
O sayfaya uzun süre baktım.
Sonra içimden bir cümle geçti:
Belki de ilk kent, insanın kendi içine kurduğu şehirdir.
Ve o şehir bazen çok kalabalık olur… bazen de ıssız.
Ama her halükârda insan orada yaşamaya devam eder.
Pencereyi kapattım.
Kayseri’nin soğuk rüzgârı dışarıda kaldı.
Ben içimdeki şehre döndüm.
Sizin İçin Seçtik: Kendiyle barışık insana ne denir ?