Kayseri’de Bir Sabah: İçimde Başlayan Sessiz Soru
Kayseri’de sabahlar her zaman biraz sert başlar. Hava soğuk değilse bile insanın içi üşür bazen. O gün de öyle bir sabahtı. Pencereden baktığımda Erciyes’in ucu gri bulutların arasından zor görünüyordu. Elimde çay bardağı, odamın sessizliğinde uzun uzun düşünüyordum.
Son günlerde kafamı kurcalayan tek bir soru vardı: Otizm zihinsel mi?
Bunu ilk kez bir kahve molasında duymuştum. Yan masada iki kişi konuşuyordu. Biri “otizm zihinsel bir engel mi?” diye sormuştu, diğeri emin olmadan cevap vermeye çalışmıştı. O an içime bir şey oturdu. Sanki basit bir soru gibi duruyordu ama içinde çok daha büyük bir karmaşa vardı.
Ben 25 yaşındayım. Günlük tutmayı severim. Duygularımı saklayamam, saklamaya çalışsam da kâğıt ele veriyor zaten. O sabah defterimi açtım ve sadece şunu yazdım: “İnsanlar bazı şeyleri neden bu kadar yanlış biliyor?”
Bir Hastane Koridorunda Başlayan Hikâye
Birkaç gün sonra annemin bir tanıdığıyla birlikte hastaneye gitmek zorunda kaldım. Aslında randevu onun içindi ama ben de eşlik ettim. Hastane koridorları her zaman aynı hissi verir bana; bekleyiş, belirsizlik ve biraz da hüzün.
Koridorda oturan küçük bir çocuk dikkatimi çekti. Sessizdi. Ellerini sürekli birbirine sürtüyor, gözlerini bazen yere, bazen tavana çeviriyordu. Annesi yanındaydı ama çocuk sanki kendi dünyasında gibiydi.
Yanımızdaki yaşlı bir adam fısıldadı:
“Bu çocuk otizmliymiş… zihinsel de geri kalmış diyorlar.”
O an içimde bir şey kırıldı.
Zihinsel geri kalmış…
Bu kelime sanki çocuğun bütün varlığını tek bir etikete sıkıştırıyordu. Ama ben o çocuğa baktığımda “eksiklik” değil, farklı bir dünya görüyordum. Kendi içine çekilmiş ama yaşayan, hisseden bir dünya.
O an kendime tekrar sordum: Otizm zihinsel mi?
Ve içimden gelen cevap net değildi.
Yanlış Bilinenler ve İçimdeki Öfke
Eve döndüğümde uzun süre hiçbir şey yapmadım. Sadece duvara baktım. İnsanların bilmeden söyledikleri şeyler bazen daha çok acıtır. Otizmle ilgili konuşmaların çoğu ya eksik ya da yanlış.
Defterimi açtım ve yazmaya başladım:
“Otizm bir zihinsel yetersizlik midir, yoksa farklı bir algı biçimi mi?”
Ama yazdıkça öfkem arttı. Çünkü mesele sadece bir tanım meselesi değildi. Mesele, insanların birbirini nasıl gördüğüydü.
Otizmli bireyleri tek bir kalıba sokmak, onları anlamaktan çok uzak bir yaklaşım gibi geliyordu bana. Zihinsel kelimesi bile o kadar ağırdı ki… Sanki bir insanın tüm yeteneklerini silip sadece bir eksikliğe indiriyordu.
Ama ben şunu düşünüyordum: Eğer bir insan dünyayı farklı algılıyorsa, bu onun zihinsel olarak “eksik” olduğu anlamına mı gelir?
Otizm Zihinsel mi? Gerçekle Yüzleşme
Bu sorunun cevabını ararken internette çok fazla şey okudum. Bilimsel açıklamalar, uzman görüşleri, aile hikâyeleri… Ama en çok dikkatimi çeken şey, gerçek insanların yaşadığı deneyimler oldu.
Otizm, bir zihinsel engel değildir. Daha çok nörogelişimsel bir farklılıktır. Yani beynin bilgi işleme biçimi farklıdır. Bu fark, bazı alanlarda zorluk yaratırken, bazı alanlarda olağanüstü yetenekler de doğurabilir.
Ama teorik bilgiler bile bazen insanın içini tam olarak doldurmuyor. Benim içimde asıl yer eden şey, o hastane koridorundaki çocuktu.
Onun sessizliği, boşluk değil gibiydi. Daha çok kendi içine açılan bir kapıydı.
Bir Günlük Sayfasında Kırılma Anı
O gece defterime uzun uzun yazdım. Yazarken fark ettim ki aslında kendi önyargılarım da kırılıyordu.
“Belki de insanlar farklı olanı anlamadığı için korkuyor,” yazdım.
Sonra durdum.
Korku…
Evet, belki de mesele buydu. Bilinmeyene karşı duyulan o eski korku. Otizmi “zihinsel bir eksiklik” gibi görmek, belki de bu korkunun en kolay savunmasıydı.
Ama ben artık öyle düşünmek istemiyordum.
Çünkü o çocuk bana hiçbir eksiklik hissettirmemişti. Aksine, içinde çok yoğun bir dünya taşıdığını hissettirmişti.
Bir Annenin Sessiz Mücadelesi
Hastanede gördüğüm annenin yüzü hâlâ aklımdan çıkmıyor. Yorulmuştu ama pes etmiş gibi değildi. Çocuğuna bakarken gözlerinde hem endişe hem de tarifsiz bir sevgi vardı.
Yanına gidip bir şey sormak istedim ama çekindim. Sadece kısa bir an göz göze geldik. O bakışta binlerce cümle vardı.
O an anladım ki, bu sadece tıbbi bir konu değil. Bu aynı zamanda bir hayat mücadelesiydi.
Ve belki de en çok anneler yoruluyordu.
Şehir, İnsanlar ve Yanlış Etiketler
Kayseri’nin sokaklarında yürürken o düşünceler kafamın içinde dönüp duruyordu. İnsanlar bazen çok hızlı yargılıyor. Birini anlamadan etiketlemek çok kolay geliyor.
“Zihinsel engelli”, “farklı”, “garip”…
Oysa her insanın iç dünyası ayrı bir evren.
Otizmli bireyleri sadece bir kategoriye sıkıştırmak, o evreni görmezden gelmek gibi geliyor bana artık.
Furkanleba olarak her zaman en iyi içeriği sunmak için çalışıyoruz. “Otizm zihinsel mi” konusunda daha fazlası için takipte kalın!
İçimde Büyüyen Farkındalık
Zaman geçtikçe bu konuya bakışım değişti. Başta sadece bir soru gibi duran “Otizm zihinsel mi?” meselesi, aslında beni daha derin bir düşünceye sürükledi.
İnsan zihninin ne kadar farklı çalışabileceğini, farklılığın bir eksiklik olmadığını öğrenmeye başladım.
Bir gün tekrar hastaneden o çocuğu düşündüm. Belki o çocuk dünyayı benim anladığım gibi anlamıyordu. Ama belki de ben onun anladığı dünyayı hiç göremiyordum.
Bu düşünce beni hem ürküttü hem de büyüledi.
Umutla Bitmeyen Bir İç Ses
Defterime son zamanlarda daha az öfke, daha çok merak yazıyorum. Çünkü artık biliyorum ki her soru bir yargı değil, bir kapı olabilir.
“Otizm zihinsel mi?” diye başladığım yol, beni insanların farklılıklarını daha çok kabul etmeye götürdü.
Ve belki de en önemlisi, kimseyi tek bir kelimeye sığdırmamak gerektiğini öğretti.
Bazı insanlar sessizdir ama bu onların iç dünyasının boş olduğu anlamına gelmez. Bazı insanlar farklıdır ama bu onların eksik olduğu anlamına gelmez.
Ben artık buna inanıyorum.
Ve her sabah Kayseri’de Erciyes’e bakarken içimden aynı şey geçiyor: İnsanları anlamak, onları değiştirmeye çalışmaktan daha değerli.
Tavsiye Ettiğimiz İçerik: Osmanlı'da kayı boyu ne anlama gelir ?